Menu Zamknij

Jak postępować z dzieckiem nadpobudliwym psychoruchowo

Wskazówki dla rodziców

  1. Akceptacja dziecka takim, jakie jest. Wczucie się w sytuacje dziecka i zrozumienie jego problemów. Zrozumienie, że „niegrzeczność” dziecka nie wynika z jego złości ości lecz braku umiejętności kontrolowania swojego zachowania.
  2. Wyrozumiałość, cierpliwość, spokój rodziców oraz zapewnienie poczucia bezpieczeństwa. Krzyk i nerwowe zachowania rodzica wzmagają pobudzenie dziecka. Rozmowy wychowawcze należy przeprowadzać dopiero wtedy, gdy opadanie napięcie emocjonalne.
  3. Pozwolenie dziecku, aby bez obawy mówiło o swoich uczuciach i pragnieniach.
  4. Ustalanie pewnych zasad zachowania, postępowania i konsekwencja wymagań („nie rzucać słów na wiatr”). Stała kontrola działalności dziecka oraz przypominanie o zobowiązaniach.
  5. Stały plan zajęć codziennych oraz planowanie wspólne z dzieckiem, co będzie robić w najbliższym czasie i przestrzeganie tych ustaleń. W planie powinny znaleźć się zarówno obowiązki, jak i przyjemności.
  6. Wdrażanie dziecka do zakończenia każdego podjętego zadania. Nieprzerywanie mu wykonywania czynności i odrywania do innych działań.
  7. Wyznaczenie i przestrzeganie stałej godziny snu. Przed snem wskazane są zajęcia i zabawy bardzo spokojne, wyciszające dziecko. Należy ograniczyć oglądanie programów telewizyjnych. Gdy dziecko nie może zasnąć do określonej pory lub budzi się bardzo wcześnie, należy zastanowić się, czy nie jest kładzione spać zbyt wcześnie.
  8. Nie można powstrzymać nadmiernej ruchliwości dziecka. Można jedynie sprawić, by jego aktywność jak najmniej przeszkadzała wszystkim w życiu. Należy organizować dziecku ukierunkowana aktywność ruchową (sport, zabawa) – zmiana bezcelowej aktywności dziecka na celową, uczącą dodatkowo pewnych zasad zachowania.
  9. Zabawy z rówieśnikami powinny odbywać się pod kontrola dorosłych. W przypadku konfliktów wskazana jest łagodna interwencja i zachęta do zgody. W przypadku silnego konfliktu miedzy dziećmi nie należy prowadzić dochodzenia, szczególnie w momencie pobudzenia (rozmowy wyjaśniające należy prowadzić później, gdy opadnie napięcie emocjonalne).
  10. Stanowcza reakcja na niepożądane zachowania dziecka (wyłączenie telewizora, rozdzielenie bijących się dzieci). Należy bez oskarżania i agresji jeszcze raz powiedzieć jakich zachowań oczekuje się od dziecka.
  11. Ponoszenie konsekwencji przez dziecko za złe zachowanie. Rodzic powinien pokazać, w jaki sposób dziecko może naprawić zło, które wyrządziło.
  12. Niesłuchanie protestów dziecka; udawanie, że się nie słyszy krzyków i niegrzecznych słów. Odesłanie dziecka w bezpieczne, ciche, nudne miejsce, aż przestanie płakać, krzyczeć i zajmie się czymś innym. Kiedy dziecko zachowuje się tak, jak oczekuje tego rodzic, należy je za to pochwalić.
  13. Odpowiedni sposób rozmowy z dzieckiem:
  • Upewnienie się, że dziecko słucha. Jeżeli to możliwe, to należy zatrzymać je w biegu. Spojrzenie dziecku w oczy, utrzymanie kontaktu wzrokowego i zniżenie się do poziomu, wzrostu dziecka. Spokojne przekazanie dziecku komunikatu.
  • Używanie jak najmniej słów. Wszystkie wskazówki, uwagi powinny być krótkie, zwięzłe, jasne, podawane spokojnym, zwolnionym, ale nie podniesionym głosem, bez oznak zniecierpliwienia (propozycja, nie rozkaz).
  • Uprzedzenie dziecka, że za chwilę będzie wydane polecenie, prośba, pytanie (informacja kierowana do dziecka jest tylko jednym z wielu docierających do niego bodźców, których nie potrafi selekcjonować).
  • Jeśli nie przynoszą skutku upomnienia ustne, należy napisać na krótki tekst, np. „CISZA”.
  1. Strategia odrabiania lekcji:
  • Należy usunąć wszystko, co może rozpraszać uwagę dziecka (wyłączony telewizor, zamknięte okno, niepozwolenie innym osobom na wchodzenie do pokoju, na biurku pozostawienie tylko tych przedmiotów, które są potrzebne do wykonania zadań – zgromadzenie ich, aby dziecko nie odrywała się od pracy szukając potrzebnych rzeczy).
  • Dostosowanie tempa pracy do możliwości dziecka. Stosowanie przerwy w pracy (po zakończeniu jakiegoś konkretnego zadania). Ważne jednak, aby w czasie przerwy dziecko nie rozpoczynała czynności (np. zabawy), od której trudno mu się będzie oderwać.
  • Rozkładanie trudniejszych zadań na etapy.
  • W czasie pracy brak uwag typu „Nie kręć się, nie ruszaj nogami, siedź prosto”, ponieważ dziecko całą swoją uwagę będzie wówczas kierowało na opanowanie ruchliwości, a nie na wykonanie zadania. Zamiast mówić „Nie patrz w okno”, należy powiedzieć „Spójrz na to zadanie” itp.
  • Należy pamiętać, ze dziecko nadpobudliwe potrzebuje, aby rodzic siedział i pomagał mu w odrabianiu lekcji przez dużo dłuższy okres niż dzieje się to w przypadku innych dzieci.

Dodatkowe porady:

Jak radzić sobie z nadmierną ruchliwością dziecka?

  • Zaakceptować, ale tylko do pewnego stopnia.
  • Stwarzać sytuacje, w których nadmierna ruchliwość nie zagraża bezpieczeństwu.
  • Wyznaczać ramy dla nadmiernej ruchliwości.
  • Ukierunkowywać nadmierną ruchliwość dziecka.
  • Stwarzać sytuacje, w których nadruchliwość w jak najmniejszym stopniu przeszkadza innym.
  • Zadbać o zorganizowanie dziecku zajęć ruchowych i sportowych.

Jak radzić sobie z nadmierną impulsywnością?

  • Przewidywać trudne lub niebezpieczne sytuacje.
  • Ustalić z dzieckiem jasno sformułowane reguły – zakres obowiązków, kary i nagrody.
  • Przypominać zasady i reguły (słownie lub graficznie).
  • Budować namacalne granice i bariery.
  • Tolerować zachowania, które nie przeszkadzają.
  • Stosować specjalne strategie na gadatliwość i wtrącanie się.
  • Zawsze pamiętać, że wyjątki od reguł szkodzą dziecku i nie należy ich stosować.
  • Ograniczyć czas oglądania telewizji, wyeliminować programy o treści agresywnej z dużym ładunkiem emocji i szybką akcją.
  • U dzieci nadpobudliwych i impulsywnych często złość wyraża się w stosowaniu przemocy. Przemoc to także wulgarne słowa wobec innych, naruszanie granic wobec drugiej osoby. Dzieciom należy o tym mówić, uświadomić im to.
  • Ważne jest, aby dzieci poznały sposoby radzenia sobie ze stresem, złością, uświadomiły sobie przeżywanie złości, nauczyły się ją rozpoznawać, przyznawać się do niej oraz wiedziały jak  stosować techniki opanowywania złości.

Jak radzić sobie zaburzeniami koncentracji uwagi:

  • Ułożyć powtarzalny, jasny plan dnia. Pokazać korzyści wynikające z rozpoczynania nauki o jednakowej porze oraz z faktu istnienia planu, jego realizacji przez dziecko oraz uwzględniania jego specyfiki przez rodzinę.
  • Pomagać w planowaniu, zapowiadać zmiany planu.
  • Tworzyć listy zadań do wykonania.
  • Ograniczać ilość bodźców w otoczeniu dziecka.
  • Stosować zasadę „pustego biurka”.
  • Pomagać przy organizowaniu miejsca pracy.
  • Selekcjonować bodźce – kierować uwagę dziecka na najważniejsze bodźce.
  • Stosować różne metody przywoływania rozproszonej uwagi oraz pobudzać uwagę dziecka. Starać się, aby dziecko za każdym razem mogło odkryć coś nowego (encyklopedia, słowniki, zgadywanki, zabawa, programy dydaktyczne na CD).
  • Skracać czas koncentracji na jednym bodźcu – dzielić zadanie na mniejsze fragmenty.
  • Przypominać o sprawdzeniu zadania i poprawieniu błędów.
  • Stosować zasady skutecznego wydawania poleceń.
  • Tworzyć instrukcje, harmonogramy, stosować zegary i minutniki.
  • Stosować specjalne strategie na gubienie rzeczy i zapominanie.
  • Pamiętać o przerwach w pracy.

Zalecana literatura:

  • „Jak pracować z dzieckiem z ADHD. Poradnik dla rodziców i nauczycieli” – Joanna Chromik-Kovačs, Izabela Banaszczyk, Justyna Zdrojewska
  • „ADHD – zespół nadpobudliwości psychoruchowej. Przewodnik dla rodziców i wychowawców” – Artur Kołakowski, Tomasz Wolańczyk, Agnieszka Pisula, Magdalena Skotnicka, Anita Bryńska
  • „Sposób na trudne dziecko Przyjazna terapia behawioralna” –  Agnieszka Pisula, Artur
  • „Nadpobudliwość psychoruchowa u dzieci” – Tomasz Wolańczyk, Artur Kołakowski, Magdalena Skotnicka

 

Zalecane materiały do pobrania:

www.adhd-online.pl

www.centrumadhd.gda.pl/media/ADHD_1.pdf

http://www.bc.ore.edu.pl/Content/195/04ore_adhd.pdf